Historia

Ogólne informacje

Współczesne państwo ukraińskie to dziedzictwo kilku historycznych jednostek państwowych i wynik procesu państwotwórczego o historii liczącej ponad 1000 lat. Nie był to proces łatwy: zerwań i prób nawiązania do państwowości było w ciągu tych lat więcej niż jej ciągłości. Tym nie mniej dzisiejsze państwo Ukraina jest spadkobierczynią politycznych i kulturowych strategii elit ukraińskich dążących do usunięcia przeszkód tkwiących na drodze do osiągnięcia najwyższego celu – niepodległego państwa Ukraińców.

Po raz pierwszy nazwa geograficzna „Ukraina” wymieniona została w Latopisie Kijowskim w 1187 roku. Natomiast jako jednostka polityczna współczesne państwo Ukraina odwołuje się do wydarzeń z IX wieku w Kijowie, mieście będącym niezmiennie symbolicznym centrum ciążenia procesu państwotwórczego. Pierwszym państwem staroukraińskim była Ruś Kijowska. W 862 roku założył je normański książę Ruryk, twórca dynastii Rurykowiczów. Do połowy XIII wieku Ruś Kijowska była najpotężniejszym organizmem politycznym, społecznym i kulturalnym w Europie wschodniej. Jej dziedzictwo decydująco wpłynęło na trzy dzisiejsze wschodnioeuropejskie formacje państwowe: Ukrainę, Białoruś i Rosję. Po przyjęciu w 988 roku chrztu przez wielkiego księcia kijowskiego Włodzimierza, państwo staroukraińskie stało się partnerem Imperium Bizantyjskiego, rozwijając się w oparciu o państwotwórczy potencjał kulturowy prawosławia.

Po klęsce Rusi Kijowskiej w starciu z Mongołami w 1240 roku jej dziedzictwo trwało w formie państwa o nazwie Księstwo Halicko-Włodzimierskie. W 1253 roku papież Innocenty IV uznał za króla jego władcę, księcia Daniela Halickiego wywodzącego się z dynastii Rurykowiczów. Księstwo Halicko-Włodzimierskie uległo w latach 40. XIV wieku Królestwu Polskiemu i Wielkiemu Księstwu Litewskiemu. Państwa te dokonały zarazem rozbioru jego terytorium.

W XIV–XVII wieku tradycje państwowości staroukraińskiej reprezentowały rody i dwory książąt takich jak Ostrogscy czy Zbarascy. W XVII wieku Jeremi, przedstawiciel potężnego rodu książąt Wiśniowieckich, koronowany został na króla polskiego. Świadczyło to o żywotności staroukraińskiej tradycji państwowej, trzeciego elementu w systemie polityczno-kulturowym Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
W tym samym okresie elity ukraińskie wygenerowały drugą, komplementarną wobec wspomnianej wyżej, strategię państwotwórczą. Jej koncept opracowali intelektualiści z kręgu prawosławnej Akademii Kijowskiej, a realizacji podjęła się Kozaczyzna. W następstwie wojen toczonych nie przeciw, a o miejsce w Rzeczypospolitej, Kozacy zdołali zbudować zręby własnego, odwołującego się do zasad demokracji stanowej, państwa szlacheckiego – Hetmanat Wojska Zaporoskiego. Utrzymali go do 1775 roku.

Po rozbiorach Rzeczypospolitej do tradycji państwowości staroukraińskiej nawiązało Cesarstwo Austriackie. W nazwie Królestwa Galicji i Lodomerii – prowincji obejmującej ziemie zachodnioukraińskie – wpisana została bowiem przystosowana do nowych warunków politycznych nazwa dawnego państwa Księstwa Halicko-Włodzimierskiego.
Właśnie w obrębie Królestwa Galicji i Lodomerii elity ruskie dokonały dwóch olbrzymich transformacji kulturowo-politycznych. Dotychczasowi Rusini przyjęli nowoczesną nazwę Ukraińcy, a przyszłe państwo zaprojektowali jako Ukrainę. Jego herb Tryzub dowodził, iż odwołuje się on do dziedzictwa władców Rusi Kijowskiej. A hymn Szcze ne wmerła Ukraina, żywo korespondując z Jeszcze Polska nie zginęła, nie negował związków z państwowością polską w przeszłości.

Koncepcje powyższe w oparciu o regularne siły zbrojne wcielone zostały na terenach naddnieprzańskich w formie Ukraińskiej Republiki Ludowej (1917–1920). A we wschodniej części terytorium byłego królestwa Galicji i Lodomerii – w postaci Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej (1918–1919). Obydwa państwa ukraińskie nie zdołały jednak obronić swej niezależności.
Na wschodniej Ukrainie organizmem quasi-państwowym stała się Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, część Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Na Ukrainie zachodniej Rzeczpospolita Polska zobowiązana została przez Ententę do nadania autonomii terytorium ukraińskiemu między Zbruczem a Sanem. Ten postulat, jakkolwiek niezrealizowany, w umowach międzynarodowych określał jednak szczególny status polityczny terytorium zamieszkiwanego w państwie polskim przez Ukraińców.

Wraz z przyłączeniem w 1939 roku do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej ziem zachodnioukraińskich należących wcześniej do Rzeczypospolitej Polskiej zapoczątkowany został proces bezpośrednio modelujący dzisiejszy kształt terytorialny Ukrainy. W 1954 roku włączono w jej skład Krym.

16 lipca 1990 r. parlament Ukraińskiej SRR, Rada Najwyższa, przyjął ustawę o suwerenności republiki. Nadal pozostawał ona w ramach Związku Radzieckiego, jednak ustawa ta była ważnym krokiem w kierunku osiągnięcia pełnej niezawisłości politycznej. Stało się to 24 sierpnia 1991 r. wraz z uchwaleniem przez Radę Najwyższą Aktu Niepodległości Ukrainy. Ogłaszał on obywatelom i światu, że odtąd istnieje niepodległe demokratyczne państwo ukraińskie. Przyjęło ono aktualną do dziś nazwę składająca się z jednego słowa: Ukraina. Wolę życia w nim 1 grudnia 1991 r. potwierdziło ponad 90% obywateli uczestniczących w referendum niepodległościowym. Pierwszym państwem świata, które uznało niepodległy status państwa Ukraina, była Rzeczpospolita Polska. Pierwszym prezydentem Ukrainy został Leonid Krawczuk.

Wielki głód na Ukrainie, Hołodomor (ukr. Голодомор) – klęska głodu w latach 1932 – 1933 na terytorium ówczesnej Ukraińskiej SRR (dzisiejsza Ukraina wschodnia i centralna), będąca częścią klęski głodu w południowej części ZSRR– konsekwencja wprowadzonej przez władze państwowe Związku Radzieckiego polityki przymusowej kolektywizacji rolnictwa i bezwzględnej egzekucji przez organy państwowe ZSRR narzuconych chłopom obowiązkowych, nieodpłatnych kontyngentów dostaw produktów rolnych w wymiarze przekraczającym możliwości produkcyjne wsi.

Według różnych szacunków Wielki głód spowodował śmierć od co najmniej 6 do 7 milionów ludzi. Ogółem, w latach 1921–1947, wskutek trzech klęsk głodu (w 1921–1923, 1932–1933 i 1946–1947) na Ukrainie, życie straciło 10 milionów ludzi.

 Wielki Glód. autor Robert Kuśnierz Polityka z dnia 4 listopada 2009

http://www.polityka.pl/historia/237023,1,wielki-glod.read

http://ukraincy.wm.pl/25583,Wielki-Glod-na-Ukrainie.html

Ukraińcy czczą rocznicę Wielkiego Głodu

TVN 24,  z dnia 26.11.2011

http://www.tvn24.pl/0,1725785,0,1,ukraincy-czcza-rocznice-wielkiego-glodu,wiadomosc.html

Obrazy wielkiego głodu

http://www.google.pl/search?q=wielki+glod&hl=pl&client=firefox-a&hs=d3n&sa=X&rls=org.mozilla:pl:official&prmd=imvns&tbm=isch&tbo=u&source=univ&ei=2easT-GsFKeQ4gShhPWMDA&ved=0CGAQsAQ&biw=1366&bih=629

Rys historyczny

http://www.zup.ukraina.com.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=78&Itemid=20

Mity o akcji Wisła autor Roman Drozd – profesor Akademii Pomorskiej w Słupsku, wiceprzewodniczący Ukraińskiego Towarzystwa Historycznego w Polsce

http://www.zup.ukraina.com.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=80&Itemid=23

Katastrofa elektrowni jądrowej w Czarnobylu(Ukraina) – największy na świecie wypadek jądrowy mający miejsce 26 kwietnia 1986, do którego doszło w wyniku wybuchu reaktora jądrowego bloku energetycznego nr 4 elektrowni atomowej w Czarnobylu. Była to największa katastrofa w historii energetyki jądrowej i jedna z największych katastrof przemysłowych XX wieku. Razem z katastrofą w elektrowni jądrowej Fukushima I została zakwalifikowana do siódmego, najwyższego stopnia w skali INES. W wyniku awarii skażeniu promieniotwórczemu uległ obszar od 125 000 do 146 000 km2 terenu na pograniczu Białorusi, Ukrainy i Rosji, a wyemitowana z uszkodzonego reaktora chmura radioaktywna rozprzestrzeniła się po całej Europie. W efekcie skażenia ewakuowano i przesiedlono ponad 350 000 osób.

Skutki polityczne i ekonomiczne sprawy czarnobylskiej oraz działania dla zwiększenia bezpieczeństwa elektrowni jądrowych w dawnych krajach ZSRR.

Autor prof. dr inż. Andrzej Strupczewski

http://www.atom.edu.pl/index.php/bezpieczenstwo/prawda-o-czarnobylu/skutki-spoleczne-i-polityczne.html

Katastrofa w Czarnobylu, po dwudziestu latach:

stan miejsca i ludzi,konsekwencje dla rozwoju energetyki i ekologii,postrzeganie społeczne.

Opracował: Albert Gattner, Wydział Fizyki Politechniki Warszawskiej

http://www.if.pw.edu.pl/~pluta/pl/dyd/mtj/zal1/pz07/Katastrofa_w_Czarnobylu-v2.pdf